, zlokalizowana w Nowym Czarnowie, stanowi jeden z filarów polskiego bezpieczeństwa energetycznego, szczególnie dla północno-zachodniej części kraju. Obecnie obiekt przechodzi fundamentalną transformację, odchodząc od węgla na rzecz nowoczesnych technologii gazowych i odnawialnych źródeł energii, co ma kluczowe znaczenie dla ekologii i stabilności systemu energetycznego.
Elektrownia Dolna Odra: Nowe bloki gazowe i fotowoltaika zmieniają energetykę Polski
- Elektrownia Dolna Odra, zlokalizowana w Nowym Czarnowie (woj. zachodniopomorskie), to kluczowy obiekt dla bezpieczeństwa energetycznego północno-zachodniej Polski.
- Przechodzi fundamentalną transformację z elektrowni węglowej na nowoczesne centrum gazowo-słoneczne.
- W październiku 2024 uruchomiono dwa bloki gazowo-parowe o mocy 1,4 GW, tworząc największą elektrownię gazową w Polsce.
- Nowe bloki stabilizują Krajowy System Energetyczny i wspierają rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE).
- Przejście na gaz znacząco obniża emisję CO2 (prawie trzykrotnie) oraz eliminuje emisje pyłów i tlenków siarki.
- Na terenach elektrowni powstają farmy fotowoltaiczne, docelowo o mocy 100 MW.
Elektrownia Dolna Odra: Od węgla do gazu i słońca
Elektrownia Dolna Odra, strategicznie położona w Nowym Czarnowie koło Gryfina w województwie zachodniopomorskim, od dekad pełniła kluczową rolę w zaspokajaniu potrzeb energetycznych północno-zachodniej Polski. Budowana w latach 70. XX wieku, z pierwszymi blokami oddanymi do użytku od 1974 roku, przez lata była synonimem potężnej jednostki węglowej. Dziś jednak obiekt ten przechodzi rewolucyjną transformację, stając się nowoczesnym centrum energetycznym, które łączy moc gazu ziemnego z potencjałem energii słonecznej. Jest to jeden z największych i najważniejszych projektów modernizacyjnych w polskiej energetyce, mający na celu nie tylko zapewnienie stabilnych dostaw prądu, ale także znaczącą poprawę stanu środowiska naturalnego.
Kierunek zmian jest jasny: stopniowe wycofywanie przestarzałych i emisyjnych jednostek węglowych na rzecz wysokosprawnych bloków gazowo-parowych oraz rozbudowa mocy w odnawialnych źródłach energii. Ta strategiczna decyzja wpisuje się w europejskie i krajowe trendy dekarbonizacji, jednocześnie wzmacniając bezpieczeństwo energetyczne regionu i całego kraju.
Wycofanie bloków węglowych: Koniec pewnej epoki
Proces odchodzenia od węgla w Elektrowni Dolna Odra jest realizowany etapami, zgodnie z przyjętym harmonogramem. Najstarsze jednostki, bloki o numerach 1-4, zostały już wyłączone z eksploatacji w latach 2012-2020, co stanowiło symboliczny krok w kierunku modernizacji. Pozostałe bloki węglowe, oznaczone numerami 5-8, również są stopniowo wycofywane. Jednakże, aby zapewnić nieprzerwane i bezpieczne dostawy energii elektrycznej w okresie przejściowym, czas pracy dwóch z tych bloków został tymczasowo wydłużony. Jest to niezbędne działanie logistyczne, pozwalające na płynne przejście do nowej konfiguracji energetycznej zakładu bez ryzyka destabilizacji systemu.
- Bloki 1-4: Wyłączone w latach 2012-2020.
- Bloki 5-8: Stopniowe wycofywanie z eksploatacji, z tymczasowym wydłużeniem pracy dwóch jednostek.
Transformacja energetyczna tak dużego obiektu wiąże się również z istotnymi aspektami społecznymi. Zmiany technologiczne i wycofywanie bloków węglowych oznaczają konieczność przekwalifikowania lub odejścia części pracowników. PGE Polska Grupa Energetyczna przygotowała dla załogi odchodzącej z bloków węglowych specjalne pakiety osłonowe. Obejmują one między innymi możliwość skorzystania z urlopów energetycznych oraz otrzymania jednorazowych odpraw pieniężnych, co ma na celu złagodzenie skutków restrukturyzacji dla zatrudnionych.
Nowe bloki gazowo-parowe: Technologia przyszłości
Kluczowym elementem modernizacji Elektrowni Dolna Odra jest budowa i uruchomienie dwóch nowoczesnych bloków gazowo-parowych, które oficjalnie rozpoczęły działalność w październiku 2024 roku. Całość tworzy nową jednostkę pod nazwą PGE Gryfino Dolna Odra, a koszt tej strategicznej inwestycji przekroczył 3,7 miliarda złotych netto. Jest to jedna z największych inwestycji w polską energetykę w ostatnich latach, mająca na celu zapewnienie stabilnych i ekologicznych dostaw energii.
Nowe bloki wykorzystują najnowocześniejszą technologię, opartą na wysokosprawnych turbinach gazowych GE 9HA.01. Te zaawansowane technologicznie urządzenia pozwalają na osiągnięcie sprawności na poziomie przekraczającym 63%, co jest wynikiem bardzo dobrym w skali światowej dla tego typu instalacji. Łączna moc nowych jednostek wynosi około 1,4 GW, co przekłada się na 1366 MW. Taka moc pozwala na zasilenie około 3 milionów gospodarstw domowych, co czyni Elektrownię Dolna Odra największą elektrownią gazową w Polsce. Jest to znaczący impuls dla bezpieczeństwa energetycznego kraju.
- Technologia: Wysokosprawne turbiny gazowe GE 9HA.01.
- Sprawność: Powyżej 63%.
- Łączna moc: Ok. 1,4 GW (1366 MW).
- Obsługa: Wystarczająca moc dla ok. 3 milionów gospodarstw domowych.
- Status: Największa elektrownia gazowa w Polsce.
Niezwykle ważną cechą nowych bloków gazowych jest ich elastyczność. W dzisiejszych czasach, gdy udział odnawialnych źródeł energii, takich jak farmy wiatrowe (szczególnie te zlokalizowane na Pomorzu), stale rośnie, kluczowe staje się posiadanie jednostek wytwórczych, które potrafią szybko reagować na zmiany w zapotrzebowaniu i podaży energii. Nowe bloki w Dolnej Odrze doskonale wpisują się w tę rolę, zapewniając stabilność Krajowego Systemu Energetycznego i kompensując fluktuacje produkcji z OZE. Ich zdolność do szybkiego uruchamiania i dostosowywania mocy jest nieoceniona dla utrzymania równowagi w systemie.
Słoneczna przyszłość: Farmy fotowoltaiczne w Nowym Czarnowie
Oprócz inwestycji w nowoczesne technologie gazowe, Elektrownia Dolna Odra aktywnie rozwija również potencjał energii słonecznej. Na terenach należących do kompleksu energetycznego realizowany jest ambitny program budowy farm fotowoltaicznych. Już obecnie działają dwie instalacje, PV Dolna Odra 1 i Dolna Odra 2, które wspólnie generują moc 2 MW. Jednak to dopiero początek, ponieważ docelowo moc wszystkich farm fotowoltaicznych zlokalizowanych w tej lokalizacji ma osiągnąć imponującą wartość 100 MW. Jest to znaczący krok w kierunku dywersyfikacji źródeł energii i zwiększenia udziału OZE w miksie energetycznym regionu.
Synergia między energią słoneczną a gazową w ramach kompleksu energetycznego w Nowym Czarnowie tworzy unikalną wartość. Farmy fotowoltaiczne, produkując czystą energię w ciągu dnia, uzupełniają moc bloków gazowych, które mogą elastycznie reagować na zmiany zapotrzebowania, zwłaszcza wieczorem i w nocy. Taka kombinacja pozwala na budowanie bardziej stabilnego i odpornego systemu energetycznego, który jest mniej zależny od pojedynczych źródeł.
Wpływ na środowisko: Wyzwania i korzyści transformacji
Przejście Elektrowni Dolna Odra na paliwo gazowe przynosi znaczące korzyści dla środowiska naturalnego, zwłaszcza w kontekście redukcji emisji zanieczyszczeń do atmosfery. Nowe bloki gazowo-parowe charakteryzują się bardzo niskim wskaźnikiem emisji dwutlenku węgla, wynoszącym około 330 g/kWh. Jest to wartość niemal trzykrotnie niższa w porównaniu do tradycyjnych bloków węglowych, które emitowały znacznie więcej CO2 na jednostkę wyprodukowanej energii. Co więcej, nowoczesne technologie gazowe praktycznie eliminują emisję szkodliwych pyłów oraz tlenków siarki, co przekłada się na czystsze powietrze w regionie.
Jednakże, transformacja ta wiąże się również z nowymi wyzwaniami środowiskowymi, szczególnie dotyczącymi wpływu elektrowni na ekosystem rzeki Odry. Nowe, wysokosprawne bloki gazowo-parowe wymagają znacznych ilości wody do procesów chłodzenia. Pobór tych zasobów wodnych budzi obawy o kondycję rzeki, zwłaszcza w okresach niskiego stanu wód. Jest to temat, który wymaga stałego monitorowania i poszukiwania optymalnych rozwiązań minimalizujących negatywny wpływ na środowisko wodne.
Te obawy znalazły swoje odzwierciedlenie w decyzji sądu z 2025 roku, który uchylił pozwolenie zintegrowane dla elektrowni. Głównym powodem takiej decyzji była ocena, że istniejące rozwiązania nie zapewniają wystarczającej ochrony ekosystemu rzeki Odry, szczególnie w okresach, gdy jej stan hydrologiczny jest niski. Ta decyzja stawia pod znakiem zapytania przyszłe funkcjonowanie elektrowni w obecnym kształcie i może wymusić konieczność wprowadzenia dodatkowych środków zaradczych lub modyfikacji procesów technologicznych, aby zapewnić zgodność z wymogami ochrony środowiska.
Strategiczne znaczenie: Gwarant bezpieczeństwa energetycznego
Elektrownia Dolna Odra ma nieocenione znaczenie strategiczne dla bezpieczeństwa energetycznego Polski, a w szczególności dla stabilności dostaw prądu na Pomorzu Zachodnim. Jej nowoczesne jednostki wytwórcze stanowią gwarancję, że region ten będzie miał zapewniony dostęp do energii elektrycznej, nawet w okresach wzmożonego zapotrzebowania lub awarii innych źródeł. Jest to kluczowy element krajowej infrastruktury energetycznej, który buduje odporność systemu na potencjalne zakłócenia.
W dobie dynamicznego rozwoju odnawialnych źródeł energii, które z natury charakteryzują się zmiennością produkcji, elastyczność nowych bloków gazowych w Dolnej Odrze staje się fundamentem stabilizacji Krajowego Systemu Energetycznego. Potrafią one szybko dostosować swoją moc do aktualnych potrzeb, kompensując wahania wynikające z warunków pogodowych wpływających na produkcję z farm wiatrowych czy fotowoltaiki. Dzięki temu możliwe jest utrzymanie ciągłości dostaw i zapobieganie ewentualnym deficytom mocy.
Kompleks energetyczny w Nowym Czarnowie stoi u progu nowej ery. Dalsze etapy transformacji, w tym potencjalne zwiększenie mocy z OZE oraz ewentualne dostosowania do wymogów prawnych związanych z ochroną rzeki, będą kształtować jego przyszłość. Niemniej jednak, kierunek zmian jest jasny: Dolna Odra ewoluuje w nowoczesne, elastyczne i coraz bardziej ekologiczne centrum energetyczne, które będzie odgrywać kluczową rolę w polskim systemie energetycznym przez wiele nadchodzących lat.
